Edebiyat Sohbetleri

Edebiyat Sohbetleri

Sağlıklı Aktif Yaşlılık Programı (SAYAP) Edebiyat Sohbetleri, 60 yaş üzerindeki katılımcılarımızı kitapların etrafında buluşturan bir öğrenme ve paylaşım ortamıdır. Katılımcılarımız on beş günde bir kitap okuyarak buluşmalarımızda eser üzerine konuşur; düşüncelerini, duygularını ve yaşam deneyimlerini paylaşır. Aynı kitabın farklı kişilerde uyandırdığı izlenimler, sohbetlerimize yeni bakış açıları kazandırır.

Bu buluşmalarda herkesin sözünün ve deneyiminin değerli olduğu bir ortam oluşturmayı amaçlıyoruz. Kitaplar üzerine konuşurken birbirimizi dinliyor, kendimizi ifade etme fırsatı buluyor ve sosyal ilişkilerimizi geliştiriyoruz. Böylece okuma, bireysel bir uğraştan birlikte öğrenmenin ve paylaşmanın bir parçasına dönüşüyor.

Sağlıklı ve Aktif Yaşlanmada Edebiyatın Yeri

Dünya Sağlık Örgütünün sağlıklı yaşlanma yaklaşımı; kişinin öğrenebilmesini, karar verebilmesini, ilişkilerini sürdürebilmesini ve topluma katkıda bulunabilmesini de kapsar. Edebiyat Sohbetleri, öğrenmeye ve sosyal yaşama katılım için düzenli bir alan açarak bu yaklaşımı desteklemeyi hedefler. [1]

Kitap okumak, yeni düşüncelerle karşılaşmak ve okuduklarını başkalarıyla değerlendirmek, ileri yaşta da öğrenmenin sürdürülmesi için anlamlı fırsatlar sunar. SAYAP’ta edebiyatı, katılımcılarımızın meraklarını canlı tutabilecekleri, birikimlerini paylaşabilecekleri ve kültürel yaşama katılabilecekleri bir alan olarak görüyoruz.

Okumak, Düşünmek ve Birlikte Öğrenmek

Bir kitabın olaylarını takip etmek, karakterler arasındaki ilişkileri değerlendirmek ve okunanları yorumlamak; dikkat, hatırlama ve dil becerilerini kullanmayı gerektirir. Kitap üzerine yapılan sohbetler ise düşünceleri düzenleme, gerekçeleriyle açıklama ve farklı yorumları değerlendirme fırsatı sunar.

İleri yaştaki bireylerle yürütülen paylaşımlı okuma çalışmalarını inceleyen araştırmalar, bu etkinliklerin iletişim ve iyi oluş açısından yararlı olabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte mevcut bulgular, kitap sohbetlerinin demansı önlediği ya da bilişsel gerilemeyi kesin olarak durdurduğu sonucuna varmak için yeterli değildir. [2]

Kendini İfade Etmek ve Farklı Bakış Açıları Kazanmak

Edebî eserler; dostluk, aile, değişim, umut ve yaşamın anlamı gibi pek çok konuyu birlikte düşünmemize olanak verir. Katılımcılarımız bir karakterin yaşadıklarından hareketle kendi düşüncelerini dile getirebilir, isterlerse yaşam deneyimleriyle bağlantılar kurabilir. Farklı yorumları dinlemek, aynı olaya birden fazla açıdan bakabilmek için bir fırsattır.

Paylaşımlı okuma ve yazma etkinliklerine ilişkin bir kapsam incelemesinde; olumlu duygular, yaşama ilişkin yeni bakış açıları, kişiler arası ilişkiler ve sosyal destek öne çıkan katkılar arasında bildirilmiştir. Bu bulgular, edebiyatın ileri yaşta anlamlı bir katılım alanı olabileceğini düşündürmektedir. [3]

Sosyalleşmek ve Bir Topluluğun Parçası Olmak

Düzenli buluşmalar, ortak bir ilgi etrafında bir araya gelmeyi ve tanışıklıkların gelişmesini kolaylaştırır. Bir kitabı okumak kadar, okuduklarını paylaşabileceği bir grubun bulunması da katılımcılar için değer taşıyabilir. SAYAP Edebiyat Sohbetleri ile karşılıklı dinlemeyi, birlikte öğrenmeyi ve aidiyet duygusunu destekleyen bir ortam sunmayı amaçlıyoruz.

Altmış yaş ve üzerindeki bireyleri kapsayan 11 çalışmanın değerlendirildiği sistematik derlemede, paylaşımlı okuma gruplarının sosyal etkileşim ve psikolojik iyi oluş açısından umut verici olduğu belirtilmiştir. Çalışmaların yöntem ve uygulama bakımından farklılaşması nedeniyle, katkıların büyüklüğü ve sürekliliği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. [2]

Yazar Eğitmenlerimizle Edebiyat Sohbetleri

Edebiyat Sohbetlerimizi yazar eğitmenlerimiz Gülsen ÖZEN, Vasfiye DOĞAN ve İclal AYDIN ile yürütüyoruz. Yazarların katkıları, eserlerin anlatımını, karakterlerini ve ele aldığı konuları farklı yönleriyle değerlendirmek için değerli bir olanak sunar. Katılımcılarımızın yorum ve soruları da bu ortak öğrenme ortamının temelini oluşturur.

Her kitap yeni düşüncelerle karşılaşmak, her buluşma birbirimizi daha yakından tanımak için bir fırsattır. SAYAP Edebiyat Sohbetleri ile okumayı, paylaşmayı ve birlikte öğrenmeyi yaşamın doğal bir parçası hâline getirmeyi amaçlıyoruz.

Bilimsel Kaynaklar

Bu metindeki bilimsel açıklamalar ilgili araştırmalara dayanmaktadır; SAYAP katılımcılarında ölçülmüş etki sonuçlarını ifade etmez. Araştırmalardaki paylaşımlı okuma uygulamaları, SAYAP’ın on beş günlük kitap okuma ve tartışma düzeniyle birebir aynı olmayabilir.

[1] World Health Organization (2020). Healthy ageing and functional ability.
Dünya Sağlık Örgütü – Sağlıklı yaşlanma ve işlevsel yeterlilik

[2] Milani, C. ve ark. (2025). Shared reading interventions to promote psychosocial well-being in older adults: a systematic review. Health Promotion International, 40(2), daaf036.
https://doi.org/10.1093/heapro/daaf036

[3] Levasseur, M., Dezutter, O., Nguyen, T. H. T., Babin, J., Bier, N. ve Biron, M. L. (2025). Influence of Reading or Writing Activities Shared with Others on Older Adults: Results From a Scoping Study. Journal of Applied Gerontology, 44(2), 298–311.
https://doi.org/10.1177/07334648241274532