SAYAP Drama Atölyesi

Drama Nedir?

Drama; bireylerin olayları, durumları, duyguları ve insan ilişkilerini rol oynama, doğaçlama, canlandırma, hareket ve grup etkileşimi yoluyla deneyimledikleri yaratıcı bir etkinliktir. Drama çalışmalarında katılımcılar yalnızca önceden hazırlanmış metinleri canlandırmakla sınırlı kalmaz; kendi yaşam deneyimlerinden, hayal güçlerinden ve duygularından yararlanarak yeni durumlar ve karakterler oluşturabilirler.

Dramanın temelinde deneyimleyerek öğrenme, empati kurma, kendini ifade etme, başkalarını dinleme ve birlikte üretme yer almaktadır. Ses, mimik, beden dili, hareket ve sözel anlatım gibi farklı ifade araçları bir arada kullanılır. Drama çalışmalarında önemli olan kusursuz bir sahne performansı değil; sürece gönüllü katılım, deneme cesareti, duygu ve düşüncelerin paylaşılması ve birlikte yaşanan deneyimdir.

Eğitmenimiz: Selin KÖKTENER

SAYAP Drama Atölyesi: Birlikte Oynamak ve Üretmek

Sağlıklı Aktif Yaş Alma Programı (SAYAP) kapsamında eğitmenimiz Selin KÖKTENER rehberliğinde gerçekleştirilen Drama Atölyesi, katılımcılarımızın yaratıcılıklarını kullanmalarını, duygu ve düşüncelerini farklı yollarla ifade etmelerini, birbirleriyle etkileşim kurmalarını ve ortak bir üretim sürecine katılmalarını desteklemektedir.

Atölye çalışmalarında katılımcılarımız çeşitli canlandırmalar, doğaçlamalar, beden dili uygulamaları, ikili etkileşimler ve grup etkinlikleri aracılığıyla farklı durumları deneyimlemektedir. Günlük yaşamdan seçilen olaylar, insan ilişkileri, karşılaşmalar ve duygular drama teknikleriyle yeniden yorumlanmaktadır.

Katılımcılarımız kimi zaman bir karakteri canlandırmakta, kimi zaman bir arkadaşının canlandırmasına eşlik etmekte, kimi zaman da yapılan çalışmaları izleyerek deneyimlerini paylaşmaktadır. Böylece yalnızca sahnede rol alanların değil, izleyen, dinleyen ve değerlendiren katılımcıların da içinde bulunduğu ortak bir öğrenme ortamı oluşmaktadır.

Dramanın Sağlıklı ve Aktif Yaşlanmaya Katkıları

Bilişsel İşlevler, Bellek ve Yaratıcılık

Sağlıklı yaşlanmanın önemli bileşenlerinden biri, bireyin yaşamının ilerleyen dönemlerinde de yeni şeyler öğrenmeye ve zihinsel becerilerini kullanmaya devam etmesidir. Drama çalışmaları; dikkat, bellek, planlama, zihinsel esneklik, hayal gücü ve problem çözme gibi birden fazla bilişsel işlevin birlikte kullanılmasını gerektirmektedir.

Bir canlandırma sırasında karakterin özelliklerini düşünmek, olayların gelişimine uygun tepkiler vermek, başka katılımcıların sözlerini ve hareketlerini takip etmek, değişen durumlara uyum sağlamak ve doğaçlama yapmak zihinsel olarak aktif katılımı gerektirir.

Noice ve arkadaşlarının (2014) ileri yaştaki yetişkinlerin sanatsal etkinliklere katılımını değerlendiren derlemesinde, tiyatro ve diğer katılımcı sanat çalışmalarının bellek, yaratıcılık, problem çözme ve günlük işlevsellik gibi alanlarda olumlu sonuçlarla ilişkili olabildiği bildirilmiştir [1].

Ruhsal İyi Oluş ve Duyguların İfade Edilmesi

İleri yaşlarda ruhsal iyi oluşun desteklenmesi, bireyin kendini ifade edebileceği, duygularını paylaşabileceği ve kendini değerli hissedebileceği sosyal ortamların oluşturulmasıyla yakından ilişkilidir.

Drama çalışmaları, bireylerin günlük yaşamda ifade etmekte zorlandıkları bazı duygu ve düşüncelerini bir karakter veya canlandırma üzerinden anlatmalarına fırsat verebilir. Farklı rollere girmek, yaşam deneyimlerine başka açılardan bakmayı ve duyguları destekleyici bir grup ortamında paylaşmayı kolaylaştırabilir.

Keisari ve Palgi'nin (2017) yaşam öyküsü değerlendirmesini drama teknikleriyle birleştiren çalışması, bu tür uygulamaların yaşlı katılımcıların kendini kabul, kişilerarası ilişkiler ve psikolojik iyi oluş boyutlarını destekleyebileceğine işaret etmektedir [2].

Drama sırasında yaşanan heyecan, merak, gülme, şaşırma ve başarma duygusu katılımcılar için olumlu bir deneyim oluşturabilir. Kendi yaratıcılığını ortaya koymak ve grup tarafından kabul görmek, öz güvenin ve kişisel yeterlilik duygusunun desteklenmesine katkıda bulunabilir.

Sosyal Katılım, İletişim ve Aidiyet

Drama, doğası gereği insanlar arasında karşılıklı etkileşim gerektiren bir etkinliktir. Katılımcılar birbirlerini dinler, birbirlerinin hareketlerine ve ifadelerine karşılık verir, ortak bir olay örgüsü oluşturur ve birlikte üretirler.

Bu süreç sosyal iletişimin sürdürülmesini, yeni arkadaşlıkların kurulmasını, grup üyelerinin birbirlerini daha yakından tanımasını ve aidiyet duygusunun gelişmesini destekleyebilir. Özellikle ortak canlandırmalar, iş birliği yapmayı ve karşılıklı güven oluşturmayı gerektirmektedir.

Keisari ve arkadaşlarının yaşlı bireylerle gerçekleştirdiği kontrollü çalışmada, yaşam öyküsü değerlendirmesini doğaçlama tiyatroyla birleştiren programın psikolojik iyi oluşun bazı boyutlarını olumlu etkilediği bildirilmiştir [3].

Empati, Farklı Rolleri Deneyimleme ve Yaşam Deneyimleri

Drama çalışmalarında bireyler günlük yaşamda sahip oldukları rollerin dışında farklı karakterleri canlandırabilirler. Başka bir kişinin bakış açısını düşünmek, onun duygularını anlamaya çalışmak ve olaylara farklı açılardan yaklaşmak empati kurma süreçlerini harekete geçirebilir.

Yaşlı bireylerin yaşamları boyunca edindikleri bilgi, deneyim ve anılar drama için zengin bir kaynak oluşturmaktadır. Geçmişten hatırlanan olaylar, aile ilişkileri, çalışma yaşamı, arkadaşlıklar ve günlük karşılaşmalar yaratıcı canlandırmalara dönüştürülebilir.

Bu yönüyle drama, katılımcıların yaşam deneyimlerini yeniden değerlendirmelerine, farklı anlamlar oluşturmalarına ve kendi öykülerini paylaşmalarına uygun bir ortam sunabilir.

Hareket, Beden Dili ve Fiziksel Aktiflik

Drama etkinliklerinde sözel anlatımın yanında mimikler, jestler, duruş, hareket ve beden dili de kullanılmaktadır. Katılımcılar canlandırmalar sırasında vücutlarını farklı biçimlerde kullanarak karakterlerin duygu ve davranışlarını ifade edebilirler.

Yaşlı bireylerin fiziksel kapasitelerine uygun düzenlenen hareketli drama etkinlikleri, beden farkındalığını ve günlük hareketliliği teşvik edebilir. Çalışmaların kişisel hareket sınırları dikkate alınarak ve gerektiğinde oturarak uygulanması, farklı fiziksel özelliklere sahip katılımcıların etkinliğe katılımını kolaylaştırmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütünün sanat ve sağlık ilişkisini değerlendirdiği kapsamlı raporda, sanatsal katılımın yaşam boyunca ruhsal, sosyal ve fiziksel iyi oluşu destekleme potansiyeline dikkat çekilmektedir [4].

Yaşam Doyumu, Üretkenlik ve Aktif Yaşlanma

Aktif yaşlanma yalnızca fiziksel sağlığın sürdürülmesi anlamına gelmemektedir. Bireyin toplumsal yaşamda yer alması, öğrenmeye devam etmesi, yeni uğraşlar edinmesi, yaratıcılığını kullanması ve yaşamını anlamlı etkinliklerle zenginleştirmesi de bu yaklaşımın temel bileşenlerindendir.

Drama atölyeleri, ileri yaşlardaki bireylerin yeni roller deneyimlemelerine, farklı durumları keşfetmelerine, birlikte üretmelerine ve kendilerini ifade etmelerine fırsat sağlayarak bu anlayışla örtüşmektedir.

McQuade ve O'Sullivan'ın (2024) sistematik derlemesinde grup temelli sanat ve yaratıcılık çalışmalarının yaşlı bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal iyi oluşları açısından yararlı olabileceği bildirilmiştir. Bununla birlikte drama alanındaki kanıtların henüz sınırlı olduğu ve daha fazla nitelikli araştırmaya ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir [5].

Drama Atölyemizde Yaşadığımız Heyecan ve Mutluluk

Drama Atölyemiz, alışılmışın dışına çıktığımız, kendimizi başka bir karakterin yerine koyduğumuz, duygularımızı hareketlerimizle ve sözlerimizle ifade ettiğimiz, birlikte gülmenin ve üretmenin heyecanını yaşadığımız özel bir buluşma alanıdır.

Bazen bir arkadaşımızın karşısına geçerek günlük yaşamdan bir olayı canlandırıyoruz. Bazen hiç beklemediğimiz bir durumla karşılaşıyor, nasıl tepki vereceğimizi o anda düşünüyoruz. Bazen bir bakış, bir hareket ya da söylenen tek bir söz hepimizi güldürüyor. Kimi zaman da canlandırılan bir sahne, geçmişte yaşadığımız bir anıyı hatırlatıyor ve bizi duygulandırıyor.

Atölyede önemli olan kusursuz bir oyunculuk sergilemek değil; kendimizi ifade edebilmek, denemekten çekinmemek ve grubun bir parçası olabilmektir. İlk başta çekingen davranabilen katılımcılar, destekleyici ortamın etkisiyle canlandırmalara katılma cesareti bulabilmekte; birbirlerini izleyen arkadaşlarının gülümsemeleri ve katkıları ortak bir heyecan oluşturabilmektedir.

Drama sırasında bazen çocukluğumuzdan bir anıyı hatırlıyor, bazen gençliğimizdeki bir olayı yeniden düşünüyor, bazen de hiç deneyimlemediğimiz bir karakterin dünyasını hayal ediyoruz. Bu farklı deneyimler, yaşam boyu biriken bilgi ve anıların yaratıcı biçimde yeniden ifade edilmesine fırsat vermektedir.

Birlikte oynarken birbirimizi daha yakından tanıyor, birlikte gülerken arkadaşlığımızı güçlendiriyor, yeni bir rol denerken kendimizin farklı yönlerini keşfediyoruz. Yaş almanın öğrenmeye, hayal kurmaya, heyecanlanmaya ve üretmeye engel olmadığını drama atölyemizde bir kez daha görüyoruz.

Bilimsel açıdan değerlendirildiğinde bu deneyim; zihinsel uyarım, yaratıcı ifade, sosyal etkileşim, duyguların paylaşılması ve yaşam boyu öğrenme gibi sağlıklı yaşlanmanın önemli bileşenlerini bir araya getirmektedir. SAYAP Drama Atölyesi, bu özellikleriyle katılımcılarımızın aktif, üretken ve sosyal bir yaşlılık dönemi geçirmelerini desteklemeyi amaçlamaktadır.

Bilimsel Kaynaklar

1. Noice, T., Noice, H., & Kramer, A. F. (2014). Participatory arts for older adults: A review of benefits and challenges. The Gerontologist, 54(5), 741–753. https://doi.org/10.1093/geront/gnt138
2. Keisari, S., & Palgi, Y. (2017). Life-crossroads on stage: Integrating life review and drama therapy for older adults. Aging & Mental Health. Makaleye ulaşın
3. Keisari, S., Palgi, Y., Yaniv, D., & Gesser-Edelsburg, A. (2022). Participation in life-review playback theater enhances mental health of community-dwelling older adults: A randomized controlled trial. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. Makaleye ulaşın
4. Fancourt, D., & Finn, S. (2019). What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review. World Health Organization Regional Office for Europe. Dünya Sağlık Örgütü yayını
5. McQuade, L., & O'Sullivan, R. (2024). Examining arts and creativity in later life and its impact on older people's health and wellbeing: A systematic review of the evidence. Perspectives in Public Health, 144(6), 344–353. https://doi.org/10.1177/17579139231157533

Basında Drama Atölyesi

SAYAP Drama Atölyemizde gerçekleştirilen çalışmalar, katılımcılarımızın yaratıcı etkinliklere ve sosyal yaşama aktif katılımlarını görünür kılmaktadır. Atölyemize ilişkin Gerçek Fethiye haberine aşağıdaki görsele veya haber başlığına tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Drama Atölyesi Videosu

Videoyu YouTube'da izleyin